Historische achtergrond van het Bisdom Paramaribo

Het gouden jubileum van het Bisdom Paramaribo is een goede aanleiding om een historische achtergrond te geven van het Bisdom. Het volgend artikel geeft een beknopt overzicht van de ontwikkeling van de Rooms-Katholieke gemeenschap in Suriname, van haar stichting tot het heden.

Missiegebied
De rooms-katholieke missie in Suriname is officieel gesticht in 1683 bij decreet van het centraal bestuur van de kerk in Rome. In het begin was het zeer moeilijk voor priesters om hier in Suriname te werken en gewoonlijk waren er maar 2 of 3 tegelijk werkzaam. Er zijn zelfs hele perioden geweest dat er geen enkele rooms-katholieke priester was. Bij de teruggave van Suriname aan Nederland in 1816 kwam het beginsel van godsdienstvrijheid in het regeringsreglement.

Van missiegebied tot apostolische prefectuur
De missie in Suriname werd in 1817 voorgoed gevestigd door twee seculiere priesters uit Nederland: Wennekers en Van der Horst. In 1825 kwam de eerste voorlopige organisatie in de vorm van een apostolische prefectuur tot stand. Een apostolisch prefect is het hoofd van een beginnend missiegebied, die wel de titel heeft van ‘monseigneur’, maar geen bisschoppelijke wijding heeft ontvangen. Hij is dus geen bisschop. De eerste apostolische prefect was Mgr.Jacobus Grooff.

[Klik op foto]

Toen Mgr.Grooff in 1847 naar Suriname terugkeerde, na eerder al een aantal jaren in ons land gewerkt te hebben, was hij reeds ondertussen enige tijd tevoren bisschop gewijd. Hij was in alles dan ook volledig bisschop. Hij droeg mijter en staf, kon priesters wijden en het vormsel toedienen. Hij was een volwaardige opvolger van de apostelen. Maar de R.K. Missie van Suriname was nog niet zelfstandig. De Surinaamse katholieke missie stond nog onder het toezicht van Rome, van de congregatie voor de Verkondiging van het Geloof (in het latijn de “Propaganda Fide”).

Mgr. Grooff, hoewel volledig bisschop, had dus verantwoording af te leggen aan Rome, en bestuurde een missie die nog in opbouwfase was en waarvoor de verkondiging van het Christelijk geloof nog een directe verantwoordelijkheid was van Rome. De Paus is namelijk niet alleen hoofd van de Kerk, maar als opvolger van Petrus ook verkondiger van de Blijde Boodschap. De opvolgers van Mgr.Grooff waren dus ook allemaal volwaardige bisschoppen, maar bestuurden dit vicariaat in nauwe samenwerking en in naam van de Apostolische Stoel, Rome.

Van apostolische prefecuur tot apostolisch vicariaat
Het jaar 1852 was een hoogtepunt. Er waren toen 6.000 katholieken. De missie kreeg een vastere organisatie in de vorm van een apostolisch vicariaat. Een apostolisch vicaris heeft wel de bisschopswijding ontvangen, maar is in zijn bestuur nog sterk afhankelijk van Rome. Een apostolisch vicariaat wordt nog altijd beschouwd als een missiegebied, een gedeelte van de kerk, waar de kerkorganisatie nog niet in zijn geheel en in volle onafhankelijkheid is doorgevoerd. Het is wel het laatste bestuursstadium voor de instelling van een volledige hiërarchie, dus voordat het een bisdom wordt met een eigen vaste zetel in het land zelf.

Van apostolisch vicariaat tot bisdom
In 1958 brak een grote dag in de geschiedenis van de R.K. Missie van Suriname aan. Het vicariaat had zich in de loop van anderhalve eeuw zo opgebouwd, zowel in aantallen als in interne organisatie, dat Rome het tijd vond dat de Missie nu volledig zelfstandig haar plaats zou kunnen innemen in de wereldwijde kring van bisdommen. Mgr. Kuypers, die de titel Apostolisch Vicaris droeg, werd aldus de eerste bisschop van Paramaribo. Hij stond nu als gelijke temidden van dat wereldwijde college van bisschoppen van de Katholieke Kerk. Hij bestuurde het bisdom nu geheel uit eigen gezag. Natuurlijk was hij net als alle andere katholieke bisschoppen in eenheid met de Bisschop van Rome, de Paus, maar als bisschop was hij nu gelijkwaardig aan alle andere bisschoppen. Het Surinaamse Bisdom was nu volwaardig een plaatselijke Kerk. Mgr. Kuypers heeft als eerste bisschop van Paramaribo deelgenomen aan het Tweede Vaticaans Concilie dat van 1963 tot 1965 te Rome gehouden werd. Daar was hij onderdeel van die indrukwekkende kerkvergadering van alle bisschoppen van de Katholieke Kerk, die zich bogen over de zending van de Kerk in de moderne tijd, over noodzakelijke veranderingen, maar ook over de verkondiging van het evangelie in onze tijd.